Giải Nhất lĩnh vực cơ khí tự động hoá của VIFOTEC 2008 đã thuộc về công trình "Xây dựng hệ thống thiết bị và phần mềm công nghệ thông tin và truyền thông phục vụ sát hạch lái xe tự động".

Tác giả Phạm Hồng Quang thuộc Công ty cổ phần Phần mềm tự động hóa điều khiển CADPRO đã thiết kế hệ thống và nguyên tắc thực hiện tự động hóa hệ thống dựa trên cảm biến từ trường và máy tính nhúng đã được bảo vệ thành công Bằng độc quyền sáng chế với nhiều hạng mục khác biệt. Thiết kế máy tính nhúng tự làm tại Việt Nam nhưng có tính năng kỹ thuật không thua gì máy tính công nghiệp thường dùng ở nước ngoài. Sản phẩm ứng dụng công nghệ cảm biến từ trường có độ chính xác cao và phù hợp với môi trường, khí hậu Việt Nam. Ngoài ra, hệ thống còn sử dụng cảm biến vòng quay, chuyển động không tiếp xúc… tạo ra một hệ thống có tính ổn định hơn, kết nối thông tin đơn giản hơn. Sản phẩm này đã làm thay đổi hoàn toàn nguyên tắc và vai trò của đối tượng tương tác trong công tác sát hạch lái xe tự động.

Sản phẩm của công trình nghiên cứu này đã ứng dụng cho 16 trung tâm sát hạch để cấp giấy phép lái xe trong cả nước. Hệ thống này đã thay thế công nghệ và thiết bị nhập khẩu không những chỉ trong lĩnh vực sát hạch lái xe tự động mà còn làm tiền đề và cơ sở để các công trình đầu tư trong nước tin tưởng và sử dụng thiết bị, giải pháp công nghệ thông tin và truyền thông mà 100% thiết kế và sản xuất bởi khoa học - công nghệ Việt Nam.

Tiến sỹ Phạm Hồng Quang, tác giả công trình đạt Giải Nhất lĩnh vực cơ khí tự động hoá

Phóng viên của Tạp chí CNTT&TT đã có buổi trò chuyện với Tác giả Phạm Hồng Quang về quá trình nghiên cứu và hiệu quả do công trình mang lại. Anh cho biết: “Từ năm 2000, Chính phủ và Bộ Giao thông Vận tải đã quyết định phải chuyển hệ thống sát hạch lái xe sang hệ thống tự động. Năm 2001, có 2 trung tâm lớn (một ở Chí Linh – Hải Dương và một ở Sơn Tây) được đưa vào sử dụng công nghệ nước ngoài. Sau đó, từ năm 2001 đến năm 2005 có khoảng bảy, tám nơi đào tạo lái xe cũng lắp đặt hệ thống này. Thời điểm đó, do trong nước chưa tự làm được hệ thống này nên phải nhập từ nhà cung cấp nước ngoài và bị các nhà cung cấp này ép giá rất cao (khoảng từ 4 tỷ đồng đến 6 tỷ đồng) nhưng kết quả vẫn không như mong đợi. Cái khó ở đây là phải lắp đồng bộ trên cả nước mới đảm bảo công bằng và chính xác trong đào tạo và sát hạch. Do đó, chúng tôi đã đi vào nghiên cứu hệ thống này và bắt đầu lắp đặt thử nghiệm từ năm 2005. Ngay sau khi đã lắp đặt xong, các nhà cung cấp nước ngoài đã lập tức hạ giá thiết bị của họ xuống từ 3 đến 4 lần đối với một hệ thống như vậy. Hiện nay, khoảng 50% các điểm đào tạo và sát hạch lái xe trong nước đang dùng hệ thống của chúng tôi. Công nghệ của chúng tôi khác hẳn của nước ngoài và đã được cấp bằng độc quyền sáng chế. Cái quan trọng là khi hệ thống do chúng tôi nghiên cứu chế tạo thành công đã giúp cho việc phổ cập công tác đào tạo sát hạch lái xe tự động được phổ cập hơn và giá thành giảm rất nhiều (hiện nay, lắp đặt cho một trung tâm đào tạo lớn cũng chỉ hết khoảng gần 2 tỷ đồng)”.

Khi được hỏi về những tính năng nổi trội của hệ thống do Việt Nam chế tạo, TS. Phạm Hồng Quang cho rằng: “Đối với hệ thống của nước ngoài, việc chấm điểm thụ động và không chính xác khi chấm nhiều xe cùng một lúc. Với việc đầu tư nhiều tỷ đồng cho một sân tập mà chỉ thực hiện được cho rất ít xe vận hành cùng một lúc khiến tần suất sử dụng sân giảm, gây lãng phí thời gian và tiền bạc. Hơn nữa, sân tập cũng là nơi chấm điểm thì trung tâm điều hành luôn bật nên phải có người trực vận hành và tiêu thụ điện năng. Hệ thống của chúng tôi nguyên tắc ngược lại. Chúng tôi lắp lên các điểm tính chạm vạch vi phạm hình thi là các cảm biến, định hướng từ trường. Tại các điểm này sẽ tự phát hiện xe có chạm vạch hay không và đảm bảo việc tính điểm độc lập cho mỗi xe, thông tin về phạm lỗi được báo cho chính xe đó giúp người tập tự biết để tự điều chỉnh cách lái của mình. Do đó hệ thống này được gọi là hệ thống chủ động, không cần đến trung tâm điều hành. Và cũng do cơ chế hoạt động của hệ thống như vậy giúp cho nhiều xe có thể hoạt động cùng một lúc mà vẫn đảm bảo độ chính xác khi tính điểm (khoảng 20 đến 30 xe, trong khi hệ thống của nước ngoài chỉ được khoảng 8 xe). Điều này giúp tăng hiệu quả sử dụng của sân và tiết kiệm thời gian cho người tham gia sát hạch (không phải chờ đợi lâu mới đến lượt sát hạch)”.

Anh Quang cho biết thêm: “Hệ thống của chúng tôi sử dụng phần mềm nhúng do chúng tôi tự viết, nhưng hầu hết phần cứng cũng do chúng tôi tự sản xuất, chế tạo. Chỉ trừ những con chip điện tử Việt Nam chưa sản xuất được thì phải mua từ nước ngoài”.

Trong cuộc nói chuyện, chúng tôi được biết, sau khi tốt nghiệp chuyên ngành Hệ thống tự động hóa điều khiển từ Liên bang Nga (Liên Xô cũ) từ năm 1983, anh làm việc tại Viện toán học. Năm 2008 anh chuyển hẳn sang làm trong lĩnh vực CNTT. Hiện anh đang công tác tại Trung tâm Tin học của Viện Khoa học Công nghệ Việt Nam.

Đây không phải là lần đầu anh nhận giải cao về công trình nghiên cứu khoa học. Năm 1993 anh đã đoạt Cúp vàng châu Á Thái Bình Dương cho sản phẩm ứng dụng CNTT&TT tốt nhất trong công nghiệp của khu vực với sản phẩm là Hệ thống tự động cảnh báo đường ngang đường sắt. Hiện nay hệ thống này đã trở thành tiêu chuẩn quốc gia của Việt Nam …

Đến thời điểm này, “hệ thống thiết bị và phần mềm công nghệ thông tin và truyền thông phục vụ sát hạch lái xe tự động” của TS. Phạm Hồng Quang và các đồng nghiệp đã được triển khai tại hơn 40 điểm đào tạo sát hạch lái xe trên cả nước. Liệu sản phẩm này có trở thành một chuẩn mới trong công tác đào tạo sát hạch lái xe của Việt Nam?